Hoe Lisa en Melissa het werken aan sociale veiligheid en weerbaarheid op school naar een hoger niveau tillen

Een meisje dat stopte met pesten zodra ze doorkreeg wat haar gedrag met anderen deed.
Kinderen die herkenning vonden toen ze hoorden dat klasgenoten net zo onzeker waren als zij.

Dit zijn voorbeelden van betekenisvolle momenten die Lisa Cambach en Melissa Paulzen in hun werk meemaken, sinds ze de opleiding tot Anti-pestcoördinator combineerden met de opleiding tot Sta Sterk trainer.

Pesten aanpakken vraagt om kennis, beleid en duidelijke stappen. Het vraagt ook om iets anders: praktische tools om kinderen en groepen direct te begeleiden.

Lisa en Melissa werken allebei in het onderwijs en zien van dichtbij wat pesten, onzekerheid en groepsdruk met kinderen doen. Als Anti-pestcoördinator kijken ze naar sociale veiligheid op schoolniveau en zetten zich in voor preventie. Als Sta Sterk trainer werken ze ook direct met kinderen en groepen aan weerbaarheid, lichaamstaal, omgaan met grenzen en zelfvertrouwen.

Die combinatie maakt hun werk sterker: ze signaleren sneller wat er speelt, begeleiden kinderen gerichter en helpen collega’s om pestgedrag en onveilige groepsdynamiek beter aan te pakken.

In deze blog vertellen Lisa en Melissa waarom ze voor de combinatie van deze opleidingen kozen, en wat de combinatie hen oplevert in hun werk met leerlingen, ouders en collega’s.

Lisa: “Pesten is een groepsprobleem. Daarom wilde ik groepen kunnen ondersteunen.”

Bekijk de trainerspagina van Lisa

Eén ochtend per week is Lisa ambulant. Die tijd gebruikt ze voor haar taken als Anti-pestcoördinator en Sta Sterk trainer op school. In haar eigen klas besteedt ze daarnaast veel aandacht aan sfeer, sociale veiligheid en groepsdynamiek.

Na de opleiding tot Anti-pestcoördinator werd Lisa het aanspreekpunt voor pesten op haar school. Ze hield zich bezig met preventie, beleid, het pestprotocol en de monitoring van sociale veiligheid. Ook werd ze betrokken bij pestsituaties.

In die rol merkte ze dat ze meer wilde betekenen. Ze wilde zowel reageren als er sprake was van pesten, én preventief werken, betrokkenen beter ondersteunen en praktisch aan de slag met gedragsverandering. Ook vond ze het belangrijk om individuele leerlingen te helpen bij assertiviteit.

Daarom koos Lisa ook voor de opleiding tot Sta Sterk trainer. Daarmee is zij nu ook interventiespecialist op school.

“Ik wilde grotere groepen leerlingen binnen de school begeleiden bij weerbaarheid en zelfvertrouwen”, vertelt ze. “Ook was ik op zoek naar praktische tools waarmee ik in verschillende groepen het sociale klimaat aan kon pakken.”

De opleiding gaf haar precies dat. Lisa leerde werken met de Sta Sterk methodiek. Deze methodiek ondersteunt al meer dan 35 jaar kinderen en jongeren bij het respectvol opkomen voor zichzelf en anderen. Binnen het onderwijs biedt deze aanpak houvast bij sociale veiligheid, weerbaarheid en een positieve groepsdynamiek. Op haar school voor speciaal basisonderwijs zet ze de Sta Sterk methodiek in via een maatwerk aanpak. Zo kan ze goed inspelen op wat de leerlingen nodig hebben.

Ook maakte ze zich interventies eigen, die ze direct kon inzetten op school, zoals de Sta Sterk training, Sta Sterk en Feel Fine Online workshops.

“Ik heb het afgelopen schooljaar veel te maken gehad met digitaal pesten. Ik zag welke gevolgen dit heeft in de groep, maar ook na schooltijd, wanneer kinderen naar huis gaan. Daardoor wordt digitaal pesten een groot onderdeel van hun leven. Juist daarom wil ik graag op een positieve manier bijdragen aan wijs gedrag online. Via de Feel Fine Online workshops kan ik kinderen helpen om sterker, bewuster en socialer met hun online wereld om te gaan.”

De opleiding tot Sta Sterk trainer zorgde ervoor dat Lisa ook als mens groeide.

“Ook persoonlijk ben ik gegroeid en heb ik meer zelfvertrouwen gekregen,” aldus Lisa.

Melissa: “De combinatie zorgt voor duurzame verandering binnen school”

Bekijk de trainerspagina van Melissa

“De afgelopen twee jaar hebben we binnen de school grote stappen gezet in het ontwikkelen van een sterke pedagogische leerlijn. Toch merk ik in gesprekken met leerkrachten en leerlingen dat er nog winst te behalen valt. Vooral als het gaat om veiligheidsbeleving, weerbaarheid en sterk in je schoenen staan. ”

In haar werk zag Melissa dat kinderen soms lang moesten wachten op passende hulp, vooral bij hulpvragen rond weerbaarheid, omgaan met grenzen, sociale vaardigheden en pestgedrag. Dat was voor haar de directe aanleiding om de opleiding tot Sta Sterk trainer te volgen.

“Het leek mij waardevol om iemand binnen de school te hebben die met leerlingen kan werken aan weerbaarheid, sociale informatieverwerking en emotie gerichte coping, sociale vaardigheden en lichaamstaal. Ook wilde de school meer doen om pestgedrag te voorkomen, tijdig te signaleren en aan te pakken als het speelt.”

Al snel merkte ze dat ze met de tools uit de Sta Sterk methodiek ook haar werk als gedragsspecialist versterkte. Zo maakt ze nu in haar werk gebruik van onder andere de werkvormen, het werkboek, de animaties, praatplaten en sociaal emotioneel spelmateriaal. Ze ziet van dichtbij waar kinderen tegenaan lopen, en die inzichten neemt ze mee in haar werk.

Later volgde Melissa ook de opleiding tot Anti-pestcoördinator, een rol die nog niemand op haar school had. Vanuit die rol wilde ze haar kennis gericht vergroten en de sociale veiligheid op school verder versterken.

“Pesten blijft een actueel thema. In al mijn jaren in het onderwijs kwam het steeds terug, in gesprekken met leerlingen én ouders. Soms zagen leerlingen zelf het verschil tussen plagen en pesten niet goed. Juist omdat pesten zoveel impact heeft, wilde ik me hier verder in verdiepen. Ik wilde nog bewuster kunnen kijken naar signalen en vanuit kennis de juiste stappen zetten.”

Voor Melissa zit de kracht vooral in de combinatie van werken op individueel leerlingniveau, groepsniveau en schoolniveau. Als Sta Sterk trainer en interventiespecialist werkt ze direct met kinderen, zowel individueel als in groepsverband. Daarin staat het werken aan anders denken, voelen en doen centraal. Haar kennis en ervaring als gedragsspecialist komen daarbij goed van pas.

Als Anti-pestcoördinator werkt ze samen met het team op schoolniveau. Vanuit beide rollen informeert ze ouders actief over sociale veiligheid op school en betrekt ze hen bij de interventies die ze als trainer geeft.

“Wat ik in de trainingen zie of hoor, helpt mij om signalen sneller te herkennen in de klassen. Tijdens de Sta Sterk training werk ik in een kleine, veilige groep met leerlingen. Kinderen vertellen dan over situaties die spelen. Ik hoor wat ze meemaken, hoe ze hiermee omgaan en wie er nog meer bij betrokken zijn. Ook krijg ik een indruk van hoe het met een kind gaat. Ze vertellen bijvoorbeeld over gedachten die ze hebben of emoties die een rol spelen. Op deze manier krijg ik vaak een goed beeld van wat er speelt in een klas. Omdat ik als Sta Sterk trainer ook de leerkracht en de intern begeleider betrek, kan ik daar direct mee aan de slag. Andersom helpt mijn rol als Anti-pestcoördinator mij om bij te dragen aan een structurele aanpak van sociale veiligheid.”

Melissa heeft op haar school heel bewust gekozen voor een stevige aanpak. De initiatieven hebben een duidelijke plek in het beleid. Haar rollen als Sta Sterk trainer en Anti-pestcoördinator versterken elkaar.

Melissa wil onderwijsprofessionals graag meegeven hoe belangrijk het is dat kinderen zich serieus genomen voelen. “Laat zichtbaar merken dat je er voor hen bent en dat je hen ziet. Dan voelt iedere leerling zich al sterker en weerbaarder.”

De kracht van de Sta Sterk methodiek

Wat Lisa en Melissa allebei sterk vinden aan de Sta Sterk methodiek, is de brede blik op sociale weerbaarheid. Kinderen komen in het omgaan met elkaar allerlei lastige situaties tegen. Pesten is daar een voorbeeld van.

Pesten draait niet alleen om het kind dat pest of gepest wordt. Het gaat om de hele groep. In een pestsituatie spelen veel kinderen een rol. Denk aan slachtoffers, pesters, meelopers, aanmoedigers, buitenstaanders en helpers. Ook omstanders, de volwassenen rondom de groep, spelen een belangrijke rol. Denk aan leerkrachten, ouders en andere betrokkenen.

De Sta Sterk methodiek kijkt naar al deze rollen. Wat heeft ieder kind nodig? Wat kan een kind leren of ontwikkelen om een andere rol aan te nemen in de groep? Daardoor begrijpen kinderen én betrokken volwassenen beter wat er in de groep gebeurt.

Melissa: “Je leert pestproblematiek vanuit verschillende invalshoeken te bekijken en wat iedere rol nodig heeft. Zo kan iedereen bijdragen aan een oplossing. Dat vind ik een mooie gedachte.”

Pesten zegt iets over groepsdynamiek, over sociale onveiligheid en over vaardigheden die nog in ontwikkeling zijn of ontbreken. Het is een groepsprobleem. Door de rollen die leerlingen aannemen, kan het pesten blijven bestaan. Daarom is het belangrijk om naar alle betrokkenen te kijken, niet alleen naar degene die pest of gepest wordt.

Melissa: “Ik zie hoe belangrijk het is om vroeg te signaleren en te kijken naar wat er onder gedrag zit. Kinderen hebben vaak nog niet de woorden of vaardigheden om hun gevoelens en grenzen goed aan te geven. Ook vinden ze het soms lastig om gevoelens en grenzen van een ander te herkennen. Ook groepsdruk speelt een grote rol. Daar ligt een belangrijke taak voor ons als volwassenen.”

Die aanpak maakt de Sta Sterk methodiek praktisch en krachtig. Kinderen leren praten over wat ze denken en voelen. Ze ontdekken stap voor stap wat weerbaarheid betekent en oefenen er ook echt mee: lichaamstaal, grenzen aangeven, rustig reageren, hulp vragen en opkomen voor zichzelf en anderen.

Lisa zet de methodiek op verschillende manieren in binnen het speciaal basisonderwijs waar ze werkzaam is. Ze gebruikt de Sta Sterk training om kinderen op individueel niveau te helpen en begeleidt groepen via de Sta Sterk workshop. Via de Feel Fine Online workshop ondersteunt ze leerlingen bij het vergroten van mediawijsheid en omgaan met online pesten.

“Je leert weerbaar gedrag niet uit een boekje. Het is een samenspel van wat je denkt, voelt en doet. Dat zie je terug in je lichaamstaal en wat je tegen anderen zegt,” zegt Lisa.

Melissa herkent die kracht. “Weerbaarheid groeit vanuit vertrouwen, in jezelf en in je omgeving. Als die basis er is, zie je dat kinderen sterker staan, meer durven en minder vatbaar zijn voor negatieve groepsdruk. Ook durven ze beter voor zichzelf én voor een ander op te komen.”

Wat Melissa in de trainingen ziet en hoort, gebruikt ze ook om collega’s gerichter te adviseren over wat een leerling of groep nodig heeft.

Wat de methodiek in de praktijk oplevert

De waarde van de opleiding Sta Sterk trainer wordt het best zichtbaar in de praktijk. Lisa en Melissa zien dat kinderen groeien wanneer ze oefenen met nieuw gedrag.

Lisa zag bijvoorbeeld hoe een meisje dat veel pestte, meer inzicht kreeg in haar eigen gedrag.

“Ze kreeg meer inzicht in wat haar gedrag met een ander kan doen. Stap voor stap ontdekte ze hoe iemand zich kan voelen door pesten. Ook merkte ze hoe moeilijk het is om naar school te gaan als je je onveilig voelt door wat een ander doet of zegt. Sinds zij de training heeft gevolgd, pest zij niet meer.”

Ook ervaarde Lisa tijdens een training hoe kinderen ontdekten dat ze niet de enigen zijn met onzekerheid.

“Sommige kinderen schrikken als ze horen hoe andere kinderen over zichzelf denken. Ze denken vaak dat ze de enige zijn die onzeker zijn. De herkenning die zij bij elkaar vinden, geeft steun. Het is mooi om te zien hoe ze elkaar daarna aanmoedigen om positiever over zichzelf te denken. De kracht van de groep is vaak groter dan wij denken.”

Juist dat soort momenten zorgt voor bewustwording. Kinderen zien dat ieder kind uitdagingen tegenkomt. Dat maakt het makkelijker om met meer begrip naar elkaar te kijken. Vanuit die herkenning oefenen ze verder met weerbaarheid en bouwen ze stap voor stap aan meer zelfvertrouwen.

Melissa ziet vooral hoe kinderen letterlijk sterker gaan staan. Na een Sta Sterk training zitten leerlingen vaak beter in hun vel, durven ze duidelijker te zijn over hun grenzen en laten ze weerbaarder gedrag zien.

“Je ziet ze letterlijk groeien wanneer ze die sterke lichaamstaal laten zien.”

Ook ouders merken verschil: tijdens een evaluatiemoment hoorde Melissa van ouders dat zij de training eigenlijk ieder kind op school zouden gunnen, omdat ze zagen hoeveel hun kind had geleerd en zichtbaar was gegroeid.

Voor Lisa en Melissa bevestigen deze ervaringen de kracht van de Sta Sterk methodiek. Via de opleiding tot Sta Sterk trainer kregen ze kennis, taal en tools om écht met sociale veiligheid en weerbaarheid aan de slag te gaan.

Sociale veiligheid is immers geen losstaand thema. Het is iets wat je elke dag vormgeeft in je klas en wat verweven zit in je schoolcultuur. Het ontstaat niet alleen in beleid. Je bouwt eraan in elk gesprek, elke les, elke groep en in de ontmoetingen met leerlingen, collega’s en ouders.

Wil jij ook meer betekenen voor sociale veiligheid en (online) weerbaarheid op school?

De ervaringen van Lisa en Melissa laten zien hoe sterk de combinatie is. De opleidingen vullen elkaar mooi aan. Als Anti-pestcoördinator werk je aan beleid, preventie en een veilige schoolomgeving. Als Sta Sterk trainer begeleid je kinderen en groepen direct bij het omgaan met grenzen en bouwen aan zelfvertrouwen.

Wil jij met meer kennis, praktische tools en vertrouwen werken aan sociale veiligheid en weerbaarheid? Ontdek hoe de opleidingen tot Anti-pestcoördinator en Sta Sterk trainer elkaar versterken, en welke route bij jou past.

ZO VULLEN DE OPLEIDINGEN ELKAAR AAN	Opleiding tot Sta Sterk trainer	Opleiding tot Anti-pestcoördinator
Wat levert het op?	Je krijgt een praktische methodiek om direct met leerlingen individueel, in een subgroep of klassikaal aan de slag te gaan.	Je krijgt handvatten om pesten structureel te voorkomen, tijdig te signaleren en aan te pakken op schoolniveau.
Voor wie?	Onderwijs-professionals die leerlingen individueel, in kleine groepen of klassikaal willen begeleiden.	Onderwijs-professionals met een taak rond sociale veiligheid, beleid of pestproblematiek.
Wat leer je?	Werken met de Sta Sterk methodiek, gericht op anders denken, voelen en doen.	Werken aan preventie, monitoring, beleid, protocol en de rol van aanspreekpunt pesten.
In de praktijk	Je begeleidt leerlingen bij grenzen aangeven, lichaamstaal, sociale vaardigheden en sterker staan.	Je adviseert collega’s, ondersteunt ouders en leerlingen en versterkt het sociaal veiligheidsbeleid.
Wanneer passend?	Als je leerlingen praktisch wilt begeleiden bij persoonlijke hulpvragen of aan de slag wilt met de groep.	Als je sociale veiligheid binnen school beter wilt coördineren en borgen met oog op alle betrokkenen.
Info over de opleiding	Sta Sterk trainer	Anti-pestcoördinator

Wil je vooral leerlingen begeleiden bij sociale vaardigheden en weerbaarheid? Dan past de opleiding tot Sta Sterk trainer goed bij jou.

Wil je pesten schoolbreed voorkomen, signaleren en aanpakken? Dan sluit de opleiding tot Anti-pestcoördinator goed aan. In deze opleiding ga je ook aan de slag met de taken uit de Wet Sociale Veiligheid op school.

Wil je beleid en praktijk met elkaar verbinden? Kies dan, net als Lisa en Melissa, voor de combinatie en het totaalpakket. Zo maak je op meerdere lagen het verschil voor leerlingen, ouders en collega’s.

Samen bouwen we aan scholen waar kinderen zich veilig voelen, zich kunnen ontwikkelen en opgroeien tot volwassenen die sterker in het leven staan.

Foto’s door Gerrit Davelaar, Lisa Cambach, Melissa Paulzen en Kenniscentrum Omgaan met Pesten