Pesten en suïcidepreventie: samen het verschil maken tijdens de Wereld Suïcide Preventie Week

Tijdens de Wereld Suïcide Preventie Week, van 8 tot en met 14 september 2025, sloegen 113 Zelfmoordpreventie en het Kenniscentrum Omgaan met Pesten de handen ineen. Pesten en suïcidaliteit staan niet los van elkaar.

In deze blog lees je waarom die verbinding zo belangrijk is en hoe jij vanuit jouw rol het verschil kunt maken.

Relatie tussen pesten en suïcidale gedachten

Van 8 tot en met 14 september 2025 vond de Wereld Suïcide Preventie Week plaats. In deze week vraagt 113 Zelfmoordpreventie samen met vele andere organisaties extra aandacht voor suïcidepreventie.

Dat blijft hard nodig. Elke 45 seconden stapt er ergens ter wereld iemand uit het leven. In Nederland overlijden jaarlijks meer dan 1.850 mensen door suïcide. Dat zijn gemiddeld vijf mensen per dag. Achter deze cijfers schuilen verhalen van eenzaamheid, wanhoop en stilte.

Wat minder zichtbaar is, maar minstens zo belangrijk, is de relatie tussen pesten en suïcidale gedachten.

Onderzoek laat zien dat pesten een belangrijke risicofactor vormt voor suïcidaliteit bij jongeren. Een eenmalige pestervaring kan heftig zijn, maar leidt niet altijd tot langdurige schade. Wanneer pesten echter aanhoudt, escaleert of zich ook online voortzet, kan het gevoel ontstaan dat er geen uitweg meer is.

Kinderen en jongeren die herhaaldelijk en op verschillende manieren gepest worden, lopen een groter risico op sociale en emotionele problemen. Gepest worden versterkt gevoelens van eenzaamheid en depressie. Slachtoffers verliezen vaak vertrouwen in leeftijdsgenoten, ontwikkelen een negatiever zelfbeeld en voelen angst om naar school te gaan. Deze gevoelens kunnen leiden tot verder isolement en in sommige gevallen zelfs tot gedachten aan zelfdoding.

Daarom is het zo belangrijk dat we samen alert blijven, pesten tijdig signaleren en actief ingrijpen. Zo zorgen we ervoor dat kinderen en jongeren zich weer veilig, gezien en gesteund voelen.

Van pesten op de basisschool naar doodsgedachten in de brugklas

Ook Mirelle Valentijn, oprichter van het Kenniscentrum Omgaan met Pesten, weet hoe diep die impact kan gaan. In haar middelbareschooltijd kreeg zij te maken met herhaald pestgedrag. Op haar diepste momenten had zij doodsgedachten. Die persoonlijke ervaring voedt vandaag haar missie: pesten voorkomen, tijdig signaleren en de schadelijke gevolgen beperken.

Waarom deze samenwerking zo belangrijk is

Juist daarom werkten wij tijdens de Wereld Suïcide Preventie Week samen met 113 Zelfmoordpreventie. Waar 113 zich inzet voor het bespreekbaar maken van suïcidaliteit en het bieden van hulp, richten wij ons op sociale veiligheid en het terugdringen van pesten.

Deze twee lijnen versterken elkaar. Door pesten serieus te nemen en preventief aan te pakken, verklein je het risico op ernstige psychische klachten. Door open te praten over suïcidale gedachten, doorbreek je het taboe en vergroot je de kans dat iemand hulp zoekt.

Wij geloven dat woorden het verschil kunnen maken. Het gesprek starten is niet altijd makkelijk, maar het kan iemands leven veranderen. Een vraag als “Hoe gaat het echt met je?” kan een eerste stap zijn naar steun en perspectief.

Workshop preventie van suïcide en pesten

Tijdens de conferentie Samen Sterk op 11 september verzorgden het Kenniscentrum Omgaan met Pesten en 113 Zelfmoordpreventie samen een workshop over de preventie van suïcide en pesten.

Steeds meer onderzoek bevestigt dat pesten een belangrijke risicofactor is voor suïcidale gedachten en pogingen. Door pesten te voorkomen, tijdig te signaleren en effectief aan te pakken, beschermen we jongeren en dragen we bij aan het verkleinen van dit risico.

Mirelle Valentijn deelde haar persoonlijke verhaal aan de hand van fragmenten uit haar dagboek. Haar woorden brachten de eenzaamheid die zij destijds voelde, dichtbij en invoelbaar.

Tessa Reedijk van 113 Zelfmoordpreventie verbond dit verhaal aan het geïntegreerd model van stress, kwetsbaarheid en entrapment bij suïcidaal gedrag. Haar collega Manon Merkus ging vervolgens in gesprek met de deelnemers over hoe ieder vanuit de eigen rol verschil kan maken.

Tijdens de workshop was aandacht voor:

• het verhaal van een ervaringsdeskundige
• het gesprek met de hulplijn
• de relatie tussen pesten en suïcidale gedachten
• het verschil tussen plagen, ruzie en pesten
• de rol van groepsdynamiek
• de kracht van weerbaarheid
• suïcidepreventie vanuit ieders eigen verantwoordelijkheid

De deelnemers ontvingen praktische handvatten om in hun eigen praktijk het verschil te maken voor kinderen en jongeren die worstelen met pijn, eenzaamheid of uitzichtloosheid.

De workshop sloten we af met een symbolische handeling waarin hoop centraal stond. Een pot met rode verf kreeg gele druppels toegevoegd, de kleur die symbool staat voor hoop en initiatief. Samen vormden zij de kleur oranje.

Want hoe zwaar het onderwerp ook is, er blijft altijd ruimte voor perspectief. Juist professionals, ouders en betrokken volwassenen kunnen die hoop zichtbaar maken.

Samen op zoek naar woorden

Het thema van de afgelopen Wereld Suïcide Preventie Week was ‘op zoek naar woorden’. Niet perfecte woorden, maar oprechte woorden. Woorden die laten merken dat iemand er niet alleen voor staat. Woorden die duidelijk maken dat pesten niet normaal is en dat hulp vragen moedig is.

Wil jij bijdragen aan sociale veiligheid en suïcidepreventie? Dan hebben we nog wat tips voor je:

• Blijf het gesprek voeren in jouw klas, groep of organisatie.
• Investeer in preventie.
• Zorg dat kinderen weten bij wie ze terechtkunnen.

Wil je daarbij de hulp inschakelen van een van onze Sta Sterk trainers? Bekijk dan hier de mogelijkheden.

Samen kunnen we de schadelijke gevolgen van pesten beperken en werken aan een omgeving waarin ieder kind en jongere zich veilig voelt.